W Austrii istniały wcześniej pewne mechanizmy zbiorowego dochodzenia roszczeń, które nie stanowią jednak typowego class action. Są to:
- powództwo reprezentacyjne wszczynane przez organizację społeczną reprezentującą daną grupę interesów (tzw. Verbandsklage), zwane też powództwem zbiorowym „typu austriackiego”(„Sammelklage österreichischer Prägung”) – indywidualni powodowie w drodze cesji przenoszą swoje roszczenia na stowarzyszenie, które następnie dochodzi roszczenia przed sądem, działając we własnym imieniu; osoby, które nie zdecydowały się przenieść roszczeń na organizację, nie tracą ich, a orzeczenie wydane w sprawie nie wywiera wpływu na ich sytuację prawną (w tym aspekcie opisywane rozwiązanie najbliższe jest modelowi opt-in); wskazuje się, że powództwa zbiorowe „typu austriackiego” najczęściej wytacza Austriackie Stowarzyszenie Ochrony Konsumentów (derVerein für Konsumenteninformation, VKI) i Austriacka Izba Pracy;
- system sprawy „modelowej” (tzw. Verbandsmusterklage) – mechanizm typu test-case,rozpatrywanej na skutek wniosku określonej organizacji; rozpatrzenie sprawy „modelowej” następuje na podstawie ogólnych przepisów postępowania – wszczyna się jedno z indywidualnych postępowań, którego wynik wprawdzie nie jest wiążący dla rozstrzygnięcia pozostałych, jednak ma znaczenie dla praktyki orzeczniczej i, w konsekwencji, może rzutować na sposób zakończenia spraw podobnych;
- systemłącznego rozpoznania spraw.
Sprawy, w których austriacki Sąd Najwyższy po raz pierwszy dopuścił przeprowadzenie „postępowania grupowego”, dotyczyły odszkodowań związanych z korzystaniem z usług finansowych, a konkretnie – z niewykonaniem obowiązku informacyjnego wobec konsumentów.
W Austrii od kilku lat (jeszcze przed implementacją Dyrektywy 2020/1828) funkcjonowała praktyka finansowania postępowań przez podmioty trzecie. Możliwość uzyskania takiego finansowania od instytucji zewnętrznej zajmującej się tym profesjonalnie była jednak, w praktyce, co do zasady uzależniona od wartości przedmiotu sporu (musi ona przekraczać – łącznie – 50.000,00 Euro). Zasady te nie były jednak przedmiotem jakiejkolwiek regulacji ustawowej, a zatem rzeczywiste pozyskanie omawianego wsparcia uzależnione było wyłącznie od uzgodnień pomiędzy zainteresowanymi a podmiotem udzielającym finansowania. Wskazywano, że opłata dla podmiotu finansującego postępowanie wynosiła zwykle ok. 30% dochodzonego roszczenia.
Mechanizmy zbiorowego dochodzenia roszczeń były stosowane m.in. w sprawach poszkodowanych przez Volkswagen SA oraz w sprawach związanych z wybuchem pandemii COVID-19. Za najgłośniejsze uważa się powództwo wytoczone w 2021 r. przez grupę turystów w związku z zaniechaniem zapewnienia odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa w austriackim miasteczku narciarskim Ischgl, co w marcu 2020 r. doprowadziło do zakażenia ponad 6.000 turystów z 45 krajów.
Z uwagi na brak implementacji Dyrektywy 2020/1828 w terminie, w sprawie Verbraucherschutzverein przeciwko Energie Klagenfurt GmbH Sąd Okręgowy w Klagenfurt, jako pierwszy spośród wszystkich sądów państw członkowskich – opowiedział się za bezpośrednim stosowaniem przepisów Dyrektywy 2020/1828, powołując się na orzecznictwo TSUE, zgodnie z którym dyrektywa może być stosowana bezpośrednio, jeśli: 1) termin transpozycji upłynął, 2) przepisy dyrektywy mają charakter jasny, precyzyjny i bezwarunkowy oraz 3) kreują uprawnienia dla osób fizycznych – i na podstawie Dyrektywy przyjął, że powództwo w postępowaniu grupowym wytoczone przez stowarzyszenie ochrony konsumentów jest dopuszczalne. |