Austria

W Austrii istniały wcześniej pewne mechanizmy zbiorowego dochodzenia roszczeń, które nie stanowią jednak typowego class action. Są to:

  1. powództwo reprezentacyjne wszczynane przez organizację społeczną reprezentującą daną grupę interesów (tzw. Verbandsklage), zwane też powództwem zbiorowym „typu austriackiego”(„Sammelklage österreichischer Prägung”) – indywidualni powodowie w drodze cesji przenoszą swoje roszczenia na stowarzyszenie, które następnie dochodzi roszczenia przed sądem, działając we własnym imieniu; osoby, które nie zdecydowały się przenieść roszczeń na organizację, nie tracą ich, a orzeczenie wydane w sprawie nie wywiera wpływu na ich sytuację prawną (w tym aspekcie opisywane rozwiązanie najbliższe jest modelowi opt-in); wskazuje się, że powództwa zbiorowe „typu austriackiego” najczęściej wytacza Austriackie Stowarzyszenie Ochrony Konsumentów (derVerein für Konsumenteninformation, VKI) i Austriacka Izba Pracy;
  2. system sprawy „modelowej” (tzw. Verbandsmusterklage) – mechanizm typu test-case,rozpatrywanej na skutek wniosku określonej organizacji; rozpatrzenie sprawy „modelowej” następuje na podstawie ogólnych przepisów postępowania – wszczyna się jedno z indywidualnych postępowań, którego wynik wprawdzie nie jest wiążący dla rozstrzygnięcia pozostałych, jednak ma znaczenie dla praktyki orzeczniczej i, w konsekwencji, może rzutować na sposób zakończenia spraw podobnych;
  3. systemłącznego rozpoznania spraw.

Sprawy, w których austriacki Sąd Najwyższy po raz pierwszy dopuścił przeprowadzenie „postępowania grupowego”, dotyczyły odszkodowań związanych z korzystaniem z usług finansowych, a konkretnie – z niewykonaniem obowiązku informacyjnego wobec konsumentów.

W Austrii od kilku lat (jeszcze przed implementacją Dyrektywy 2020/1828) funkcjonowała praktyka finansowania postępowań przez podmioty trzecie. Możliwość uzyskania takiego finansowania od instytucji zewnętrznej zajmującej się tym profesjonalnie była jednak, w praktyce, co do zasady uzależniona od wartości przedmiotu sporu (musi ona przekraczać – łącznie – 50.000,00 Euro). Zasady te nie były jednak przedmiotem jakiejkolwiek regulacji ustawowej, a zatem rzeczywiste pozyskanie omawianego wsparcia uzależnione było wyłącznie od uzgodnień pomiędzy zainteresowanymi a podmiotem udzielającym finansowania. Wskazywano, że opłata dla podmiotu finansującego postępowanie wynosiła zwykle ok. 30% dochodzonego roszczenia.

Mechanizmy zbiorowego dochodzenia roszczeń były stosowane m.in. w sprawach poszkodowanych przez Volkswagen SA oraz w sprawach związanych z wybuchem pandemii COVID-19. Za najgłośniejsze uważa się powództwo wytoczone w 2021 r. przez grupę turystów w związku z zaniechaniem zapewnienia odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa w austriackim miasteczku narciarskim Ischgl, co w marcu 2020 r. doprowadziło do zakażenia ponad 6.000 turystów z 45 krajów.

Z uwagi na brak implementacji Dyrektywy 2020/1828 w terminie, w sprawie Verbraucherschutzverein przeciwko Energie Klagenfurt GmbH Sąd Okręgowy w Klagenfurt, jako pierwszy spośród wszystkich sądów państw członkowskich – opowiedział się za bezpośrednim stosowaniem przepisów Dyrektywy 2020/1828, powołując się na orzecznictwo TSUE, zgodnie z którym dyrektywa może być stosowana bezpośrednio, jeśli: 1) termin transpozycji upłynął, 2) przepisy dyrektywy mają charakter jasny, precyzyjny i bezwarunkowy oraz 3) kreują uprawnienia dla osób fizycznych – i na podstawie Dyrektywy przyjął, że powództwo w postępowaniu grupowym wytoczone przez stowarzyszenie ochrony konsumentów jest dopuszczalne.

Implementacja Dyrektywy 2020/1828
Akt implementujący 18 lipca 2024 r. – dwa akty prawne:

  • ustawa o podmiotach upoważnionych do zbiorowego dochodzenia roszczeń (Qualifizierte Einrichtungen Gesetz),
  • ustawa nowelizująca kodeks postępowania cywilnego (Zivilprozessordning, ZPO) – dodanie rozdziału V
Rodzaj postępowania oraz model Model opt-in; jeśli powództwo przedstawicielskie zostanie uznane przez sąd za dopuszczalne, konsumenci mogą dołączyć do postępowania w ciągu trzech miesięcy, składając wniosek do uprawnionej instytucji.
Podmiot upoważniony do wytoczenia powództwa Organizacje, które co najmniej od 12 miesięcy zajmują się ochroną konsumentów; z mocy prawa następujące: Austriacka Federalna Izba Gospodarcza, Federalna Izba Pracy, Austriacka Izba Pracowników Rolnictwa, Stowarzyszenie Austriackich Izb Rolniczych, Austriacka Federacja Związków Zawodowych, Stowarzyszenie Informacji Konsumenckiej i Austriacka Rada Seniorów.
Finansowanie przez podmioty trzecie Dopuszczalne
Ułatwienia dla konsumentów Powództwa przedstawicielskie mogą służyć dochodzeniu odszkodowania, domaganiu się obniżenia cen lub wykonania napraw lub doprowadzeniu do nałożenia nakazu zaprzestania określonych praktyk.
Pozostałe uwagi

 

Aktualizacja: luty/marzec 2025 r.