| Instytucja pozwu zbiorowego została wprowadzona do włoskiego systemu prawnego w 2007 r. na skutek nowelizacji Kodeksu konsumenckiego (Codice del consumo). Wówczas umożliwiono konsumentom dochodzenie ściśle określonych roszczeń przeciwko przedsiębiorcom (azione di classe). W 2021 r. wskazane regulacje zostały zastąpione w drodze nowelizacji wprowadzonej przez ustawę nr 31/2019 – nowe postępowanie grupowe zostało uregulowane we włoskim Kodeksie postępowania cywilnego (Codice di procedura civile).
W latach 2008-2018 wniesiono tylko 48 pozwów grupowych, z czego 23 zostały uznane za niedopuszczalne, a tylko 4 zostały uwzględnione. Niepopularność postępowań grupowych wynikała z restrykcyjnych warunków dopuszczalności rozpoznania sprawy w trybie grupowym. Wyrok Trybunału w Neapolu z lutego 2013 r., sygn. 2195/2013 – wydany w sprawie przeciwko organizatorowi usług turystycznych, które nie spełniały umówionych warunków, miał przy tym istotne znaczenie z uwagi na fakt, że w ramach tego rozstrzygnięcia Trybunał w Neapolu uwzględnił roszczenia części spośród poszkodowanych konsumentów, a jednocześnie, w zakresie roszczeń pozostałych, powództwo oddalił, gdyż nie spełniały one przesłanki „identyczności”. Jednocześnie sąd ten wskazał, że dokonana w 2012 r. zmiana przesłanki dopuszczalności postępowania grupowego, z wymogu „identyczności” na warunek „jednorodności” dochodzonych praw, powinna w przyszłości poprawić efektywność mechanizmu grupowego dochodzenia roszczeń. Częściowe (jedynie) uwzględnienie roszczeń konsumentów znalazło wyraz również w wyroku Trybunału w Turynie z marca 2014 r., sygn. 32770/2011.
Postępowanie grupowe zyskało we Włoszech większy rozgłos za sprawą wydania przez Sąd Apelacyjny w Wenecji w czerwcu 2016 r. rozstrzygnięcia o przyjęciu do rozpoznania w postępowaniu grupowym pozwu konsumentów przeciwko Grupie Volkswagen. W pozwie tym konsumenci domagali się zapłaty odszkodowania z tytułu dopuszczania się przez Grupę Volkswagen nieuczciwych praktyk rynkowych polegających na manipulowaniu wskaźnikami emisji dwutlenku węgla w produkowanych samochodach.
Na stronie Ministero delle Imprese e del Made in Italy opublikowano informacje o wytoczeniu w 2023 r. sześciu powództw przedstawicielskich przez Stowarzyszenie Ruch Konsumencki (L’Associazione Movimento Consumatori). Pięć z tych postępowań zostało wytoczone przeciwko wypożyczalniom samochodów i dotyczy stwierdzenia nieważności klauzul niedozwolonych w umowach z konsumentami. Natomiast jedno postępowanie zostało wszczęte przeciwko bankowi – również przedmiotem jest stwierdzenie nieważności klauzul niedozwolonych w umowach z konsumentami. |
